عقد ، ایقاع ، شبه عقد ، جرم و شبه جرم

عقد ، ایقاع ، شبه عقد ، جرم و شبه جرم

عقد ، ایقاع ، شبه عقد ، جرم و شبه جرم :

تعریف عقد= توافق دو یا چند انشاء وابسته و متقابل به قصد ایجاد ماهیت حقوقی

۱-وابسته بودن دو یا چند انشاء= دو یا چند انشاء وابسته یعنی ایجاب و قبول باید باهم تطابق داشته باشد مثلاً اگر ایجاب به فروش ده کیلو برنج آستانه شده باشد قبولی هم باید نسبت به ده کیلو برنج آستانه باشد نه ده کیلو عدس.

۲-متقابل بودن دو یا چند انشاء = یعنی دو نفع متفاوت را دربربگیرد مثلا در خرید خانه هدف یک طرف بدست آمدن پول و هدف طرف دیگر مالکیت خانه ولی تصمیمی که مدیران شرکت برای یک شرکت میگیرند فقط نفع شرکت را به همراه دارد.

۳-حاصل حداقل دو اراده باشد=یعنی برای به وجود آمدن عقد حتماً دو اراده نیاز است.در جایی که ایجاد عمل حقوقی به موجب یک اراده است ولی برای استمرار نیاز به اراده ی طرف مقابل دارد عقد نیست بلکه یک ایقاع قابل رد است مثلاً وقتی فردی وصیت عهدی  میکند که احمد بعد از فوت او مراقب فرزندش باشد ،به محض وصیت، عمل خقوقی محقق شده و قبول یا رد احمد صرفاً در استمرار تاثیرمی گذارد نه بر روی تحقق عمل حقوقی.

۴- انشایی بودن عقد= یعنی ایجاد یک اثر حقوقی بنابراین اموری مثل اقرار که خبر از حادثه ایی از گذشته میدهند را شامل نمیشود.

۵-متعهد و ملتزم شدن=یعنی فرد به موجب قرارداد تعهد به انجام امری میکند بنابراین شامل وعده های اخلاقی که التزام قانونی در آن وجود ندارد نمیشود.

عقود به دو دسته ی معین و نامعین تقسیم میشود:

عقود معین= عقودی که شرایط و اثار آن در قوانین قید شده باشد مثل بیع،اجاره

عقود نامعین=عقودی که شرایط و آثار آن در قوانین قید نشده باشد ولی براساس ماده ۱۰ قانون مدنی صحیح هستند مثل قول نامه،توضیع انحصاری کالا

بنابراین در عقود،اصل آزادی اراده حکم فرما است زیرا طبق این اصل اراده ی طرفین سازننده عقد است و نیازی به تشریفات ندارد.

 ایقاع

تعریف ایقاع= ایقاع با یک اراده ایجاد ماهیت اعتباری میکند،مانند ابراء که شما صرفا با اراده خود از طلب خود چشم پوشی میکنید بدون اینکه نیازی به اراده ی بدهکار باشد.

برخلاف عقود در ایقاعات اصل آزادی اراده حکم فرمانیست و ایقاعات منحصر به موارد مشخص شده در قانون است.

ایقاعات بر اساس تاثیر به دو دسته تقسیم میشوند:

۱-ایقاعات یک طرفه =اثری مترتب طرف مقابل نخواهد بود مثل حیازت مباحات،تحجیر،اعراض

۲-ایقاعات دو طرفه= مثلاً وقتی شما قراردادی یک جانبه را فسخ میکنید  بر روی طرف مقابل قرارداد تاثیر گذار است.دیگر ایقاعات دو طرفه مثل طلاق،اخذ شفعه،نصب متولی،وصیت عهدی،رجوع،فرزند خواندگی

ایقاعات بر اساس حق رد به دودسته:

۱-ایقاعات با حق رد =اراده طرف مقابل در تحقق ایقاع بی تاثیر است ولی در استمرار ایقاع تاثیر دارد مثل تعهد به نفع شخص ثالث،وصیت عهدی،تعیین متولی.درواقع ایقاعات قابل رد منحصر به این سه مورد است.

۲-ایقاعات بدون حق رد = اوصولاً ایقاعات بدون حق رد هستند.اراده طرف مقابل هم در تحقق هم در استمرار بی تاثیر است مثلاً زمانی که شما بدهکار خود را از طلبی که به شما دارد ابراء میکنید اراده ی فرد بدهکار در تحقق ایقاع بی تاثیر است.

تعرف شبه عقد

عمل ارادی و مشروع بدون اینکه قرارداد یا توافقی درمیان باشد،همه ی شرایط عقد را ندارد ولی از جهت ارادی بودن شبیه عقد است درواقع هدف فرد ایجاد تعهد نبوده قانون تعهد را براو بار کرده.،مانند ایفای ناروا،اداره ی فضولی مال غیر،استیفای مشروع از مال غیر،استیفای مشروع از عمل غیر

مثال اول : فرزند شخصی غایب،بشدت مریض میشود احمد که همسایه شخص غایب است او را به بیمارستان میرساند و هزینه ی درمان او را می پردازد در اینجا هیچ توافقی میان فرد غایب و احمد نبوده ولی احمد میتواند هزیینه بیمارستان را از فرد غایب بگیرد این عمل اداره فوضولی مال غیر و نوعی شبه عقد است.

مثال دوم:همسایه حسین از او اجازه میگیرد که از پارکینگ او استفاده کند بعد از استفاده حسین میتواند با عنوان استفاده مشروع از مال غیر به همسایه رجوع کند و هزینه پارکینگ را از او دریافت کند.

مثال سوم: بهرام فکر میکند به کامبیز صد تومن بدهکار است درحالی که درواقع بدهکار نیست، به همین جهت به حساب کامبیز صد تومن واریز میکند.بهرام میتواند با عنوان ایفای ناروا به کامبیز رجوع کند و پول را از او دریافت کند.

جرم

جرم عملی نامشروع که قصد اضرار وجود داشته است.

شبه جرم

عملی نامشروع که فرد دراثر بی احتیاطی و بی مبالاتی مرتکب عمل نامشروع شده نه با قصد اضرار.

نویسنده : izad_edalat 

مطالب پیشنهادی :